Κρίση πανικού – Τα συμπτώματα και η αντιμετώπιση

* Γράφει η Ψυχολόγος Αννέτα Μαρκογιαννάκη

Η κρίση πανικού είναι μια δυσάρεστη κατάσταση, αλλά όχι επικίνδυνη. ΔΕΝ προκαλεί έμφραγμα, εγκεφαλικό, ασφυξία, πνίξιμο ή λιποθυμία, ούτε οδηγεί στην “τρέλα” (απώλεια ελέγχου του εαυτού).

Μία κρίση πανικού δεν διαρκεί πάνω από 3 λεπτά. Το χρονικό διάστημα που ακολουθεί είναι απλά η “ουρά του”.

Το άγχος έρχεται και φεύγει. Συχνά βέβαια υπάρχει ένας φαύλος κύκλος σκέψεων, όπου το άτομο φοβάται τον φόβο μήπως “ξανάρθει” ή μήπως του συμβεί κάτι.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι σκέψεις γεννούν τα συναισθήματα, επομένως και το άγχος.

Σωματικά συμπτώματα:

-Δύσπνοια, αίσθηση “πνιγμού”
-Ταχυκαρδία
-Ζάλη και τρέμουλο
-Τάση λιποθυμίας
-Μουδιάσματα και “μυρμηγκιάσματα”
-Έντονη εφίδρωση
-Ναυτία και τάση προς εμετό
-Πονόκοιλος και διάρροια
-Αίσθημα αστάθειας και έλλειψη ισορροπίας

Ο Ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει το άτομο στο να βρουν από κοινού τρόπους αντιμετώπισης των δυσάρεστων συμπτωμάτων, σκέψεων και συναισθημάτων, κάτι σαν “πρώτες βοήθειες” δηλαδή και στη συνέχεια να διερευνηθεί η πηγή,το πυρηνικό ζήτημα που πυροδοτεί την κρίση πανικού.

Υπάρχουν θέματα χαμηλής αυτοεκτίμησης; Φοβόμαστε την γνώμη των άλλων; Υπάρχει δυσκολία στο να θέσουμε τα όρια μας; Υπάρχουν εσωτερικευμένα πρότυπα συμπεριφοράς και ρόλοι αξίας από την οικογένεια στην οποία μεγαλώσαμε;

Υπάρχουν διλήμματα σε θέματα σχέσεων (ερωτικών, συγγενικών, φιλικών) ή δυσκολίες και πιέσεις επαγγελματικές/οικονομικές;

Υπάρχει άγχος σχολικής/ακαδημαϊκής επίδοσης και εξετάσεων; Έχουμε υπερβολικές απαιτήσεις από τον εαυτό μας; Έχουμε θυμό, ενοχές ή και ανείπωτα μυστικά;

Ας φέρουμε ένα παράδειγμα στο πώς λειτουργεί ο οργανισμός. Αν βρισκόμαστε στο πεζοδρόμιο και τη στιγμή που πάμε να κατεβάσουμε το πόδι μας για να περάσουμε το δρόμο περάσει από μπροστά μας ένα αυτοκίνητο με μεγάλη ταχύτητα, την ίδια στιγμή η καρδιά μας θα αρχίσει να χτυπά γρήγορα, ο ρυθμός της αναπνοής μας θα επιταχυνθεί και θα μας “λούσει κρύος ιδρώτας” από τον φόβο μας.

Μετά από λίγα δεπτερόλεπτα θα σκεφτούμε: “αυτά που αισθάνομαι είναι φυσιολογικά, αφού παραλίγο να με πατήσει το αυτοκίνητο”.

Αν όμως τα ίδια συμπτώματα τα νιώσουμε ξαφνικά όταν βρισκόμαστε στο σχολείο, στη δουλειά μας, στο γυμναστήριο, στο σπίτι μας, στο πλοίο ή σε μια έξοδό μας σ’ ένα εστιατόριο, ο εαυτός δεν θα μπορεί να το εξηγήσει και θα το εκλαμβάνει ως εξής: “κάτι μου συμβαίνει, θα πάθω καρδιακή προσβολή, θα πάθω εγκεφαλικό, φοβάμαι ότι θα πεθάνω…”

Επίσης υπάρχουν συναισθήματα ντροπής που επιδεινώνουν την όλη κατάσταση καθώς το άτομο ανησυχεί μήπως “γίνει ρεζίλι” μπροστά σε άλλους.

Όλα αυτά τα συμπτώματα προέρχονται από ασυνείδητες εσωτερικές συγκρούσεις του εαυτού που σχετίζονται με “πρέπει” ή “δεν πρέπει”, “επιθυμώ” ή “δεν πρέπει να επιθυμώ”, τα οποία ο οργανισμός τα εκλαμβάνει ως κίνδυνο, ως απειλή και αντιδρά ανάλογα.

Δεν “καταλαβαίνει” ότι ο κίνδυνος δεν είναι ουσιαστικός, ότι δεν απειλείται η ζωή του και ότι τα δυσάρεστα αυτά συμπτώματα προέρχονται από έντονο άγχος και από άλυτες εσωτερικές πιέσεις και συγκρούσεις ψυχολογικής φύσεως.

Όταν με την βοήθεια του Ψυχολόγου όλα αυτά “μπουν σε λέξεις”, ειπωθούν και διερευνηθούν, οι στρεσογόνες αυτές πιέσεις χάνουν τη δύναμή τους, ¨φωτίζονται”, εξηγούνται, κατανοούνται.

Στη συνέχεια από κοινού, μέσω της θεραπευτικής συμμαχίας μεταξύ Ψυχολόγου και θεραπευόμενου βρίσκονται λύσεις και απαντήσεις στα ψυχολογικά αδιέξοδα.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα μετά από μερικές συνεδρίες το άτομο να αισθάνεται ανακούφιση, να είναι πιο ήρεμο και λειτουργικό στην καθημερινότητά του, βιώνοντας μια πιο ποιοτική ζωή με νόημα και συνειδητότητα.

Στο αποτέλεσμα αυτό συμβάλλουν διάφορες ασκήσεις χαλάρωσης, στις οποίες έχει εξειδικευτεί ο Ψυχολόγος, όπως είναι η διαφραγματική αναπνοή, η νευρομυϊκή χαλάρωση, ασκήσεις κατευθυνόμενης φαντασίας ή mindfulness καθώς και πολλές άλλες, ανάλογα το περιστατικό και τον άνθρωπο.

Εν κατακλείδι, ένα επεισόδιο κρίσης πανικού είναι σαν ένας συναγερμός, ένα καμπανάκι του εαυτού-οργανισμού που μοιάζει να μας λέει “άκου με”, “δες με”, “νιώσε με”, “κάτι θέλω”, “κάτι με ενοχλεί”, “κάτι με πιέζει”, “βοήθησέ με”!

Δεν οφείλεται σε οργανικά ή βιολογικά αίτια αλλά έχει τις ρίζες του σε ψυχολογικές εσωτερικές συγκρούσεις, καταπιεσμένες επιθυμίες και ανέκφραστα συναισθήματα.

Σώμα και ψυχή είναι συγκοινωνούντα δοχεία, όταν “πνίγεται” ή πονά η ψυχή, πονά και το σώμα, όταν πονά το σώμα, πονάει και η ψυχή…