Ιστορικός Τέχνης Νικολένα Καλαϊτζάκη: Αγαπώ Κρήτη περισσότερο από όποια άλλη πατρίδα!

Ο.Χ.

Γράφει η Όλγα Χναρά

Η νεράιδα με την μαγική πένα. Μια ποιητική προσέγγιση η κάθε τεχνοκριτική της! Διαθέτει υψηλά αισθητικά κριτήρια, καλλιτεχνική παιδεία, ευαισθησία, ρομαντισμό, δημιουργική φαντασία, ευρύ πνεύμα.

Η Νικολένα Καλαϊτζάκη είναι από τα πιο ταλαντούχα πρόσωπα της νέας γενιάς Ιστορικών Τέχνης και Επιμελητών Εκθέσεων. Από τα πρώτα κιόλας βήματα της, έχει ξεχωρίσει στον τομέα αυτό που υπηρετεί και διαρκώς μας εκπλήσσει με την αφοσίωση της, την αγάπη της για την Τέχνη και τους καλλιτέχνες και το ιδιαίτερο ταλέντο της στην γραφή.

Από πού είσαι, Νικολένα;

Μεγάλωσα στον Πειραιά• Μικρολίμανο – Καστέλα οι συνήθεις παιδικές και εφηβικές διαδρομές μου… Τα τελευταία χρόνια διαμένω στην Πεντέλη. Η καταγωγή μου όμως είναι από την Κρήτη, την οποία αγαπώ περισσότερο από όποια άλλη πατρίδα! Είναι γνωστό πως οι Κρητικοί είμαστε λίγο “τοπικιστές”… Και έχουμε πολλούς και σοβαρούς λόγους γι’ αυτό (!).

Αγαπώ να μαθαίνουμε το κοινό, αυτό που δεν έχει καμία επαφή με την Τέχνη, να έρχεται κοντά μας και να γευόμαστε μαζί μια κοινή εμπειρία που γεννά πολλαπλά συναισθήματα, στοχασμούς και ερωτήματα εντός μας.

Πώς ξεκίνησε η γνωριμία σου με την Τέχνη;

Με μητέρα εικαστικό και πατέρα, μεταξύ άλλων, συλλέκτη, το πατρικό μου θύμιζε Πινακοθήκη και κάπου κάπου εργαστήρι ζωγραφικής. Μέχρι κι ο άσπρος γάτος μου συχνά λερωνόταν με χρώματα και άφηνε πατημασιές στους καναπέδες – μια σουρεάλ καταστροφή – ! Και φυσικά από μικρή τριγυρνούσα σε μουσεία, γκαλερί και σε γιορτές πολιτισμού. Πρώτα με τους γονείς μου, κι έπειτα μόνη. Η συνήθεια αυτή ρίζωσε μέσα μου, έγινε αγάπη και έβγαλε καρπούς• κήπους ολάνθιστους, σπαρμένους φαντασία, πλανέματα σκέψης, αμφισβητήσεις, στοχασμούς και ερωτήματα. Ακολούθησαν οι σπουδές μου στο πεδίο της Ιστορίας της Τέχνης και της διαχείρισης θεμάτων Πολιτισμού. Και ακολούθησε η επαγγελματική ενασχόληση μου με την Τέχνη έπειτα ως επιμελήτρια εικαστικών εκθέσεων σε συνεργασία με μουσεία, πινακοθήκες, γκαλερί και χώρους πολιτισμού ευρύτερα.

Ο γραπτός λόγος είναι το καταφύγιο μου!

Σου πήρε πολύ να ανακαλύψεις ότι μπορείς να διαχειρίζεσαι τόσο ιδιαίτερα τον γραπτό λόγο;

Με χαροποιεί ιδιαίτερα όταν λαμβάνω θετικές κριτικές για την γραφή μου! Η αλήθεια είναι πως πάντοτε εκφραζόμουν καλύτερα μέσω του γραπτού λόγου, και δη σε επίπεδο συναισθηματικό. Ο γραπτός λόγος είναι το καταφύγιο μου. Στα 12 μου, έλεγα πως θα γίνω ποιήτρια και έγραφα ποιήματα από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού ακόμα. Έχω γράψει επιπρόσθετα ένα παραμύθι και ένα θεατρικό έργο που έχει μείνει ημιτελές. Θα ήθελα να ασχοληθώ περισσότερο στο μέλλον με αυτά, αν υπάρξει καιρός. Στο παρόν, απολαμβάνω να γράφω κείμενα που συνοδεύουν τις εκθέσεις σύγχρονων καλλιτεχνών των οποίων το έργο εκτιμώ, όπως κι εκείνοι εκτιμούν τη δουλειά μου, αντίστοιχα. Από την άλλη, από τα σχολικά, φοιτητικά και μεταπτυχιακά μου χρόνια, υπήρξα “φυτούκλα”. Μπορώ να διαβάζω και να συγγράφω επιστημονικά πονήματα επί 15 ώρες σερί τη μέρα και επί μήνες! Το απέδειξα μάλιστα πρόσφατα αυτό κατά τη διαδικασία εκπόνησης της διπλωματικής μου στη Δημοσιογραφία και τα Νέα Μέσα. Κινητό σε λειτουργία πτήσης για συγκέντρωση και χάσιμο στον πλανήτη της Γνώσης (!).

Σε γεμίζει το επάγγελμα που διάλεξες;

Το επάγγελμα μου, η επιμέλεια εικαστικών εκθέσεων, πραγματικά με συναρπάζει και μου δίνει ζωή! Αγαπώ να συνεργάζομαι με καλλιτέχνες που “ταιριάζουμε” και που μπορούμε να συνυπάρξουμε αρμονικά και με σεβασμό, κάνοντας αξιόλογες δουλειές με εργατικότητα, όραμα και αγάπη. Αγαπώ να μαθαίνουμε το κοινό, αυτό που δεν έχει καμία επαφή με την Τέχνη, να έρχεται κοντά μας και να γευόμαστε μαζί μια κοινή εμπειρία που γεννά πολλαπλά συναισθήματα, στοχασμούς και ερωτήματα εντός μας.

Από την εκθεση της Όπυ-Ζούνη “Στα-Όρια-της-Φαντασίας”

Είσαι από τα νεότερα πρόσωπα ηλικιακά που συναντάμε σε αυτό το χώρο. Πάντα ήσουν ανήσυχο πνεύμα;

Μετρώ πλέον μια δεκαετία ενασχόλησης με την Τέχνη. Μια δεκαετία παραγωγική, έντονης δράσης, που με δίδαξε πολλά, για την Τέχνη και τους ανθρώπους. Έχω περάσει από μουσεία, πινακοθήκες, γκαλερί, φεστιβάλ κι έχω γνωρίσει μυριάδες χαρακτήρες ανθρώπων. Έχω συναναστραφεί καταξιωμένους καλλιτέχνες, αλλά και νεότερους με πολλά χαρίσματα και δυνατότητες εξέλιξης. Η ενασχόληση μου με την Τέχνη, μου έχει δώσει ενθουσιασμούς, χαρές, ηθικές ικανοποιήσεις και πληρώσεις, όσο και λύπες και φρίκες ενίοτε. Όλα είναι στο πρόγραμμα και μας κάνουν περισσότερο ολοκληρωμένους και ώριμους ανθρώπους. Ανήσυχο πνεύμα; Πάντα και για πάντα!

Με ποιους δυσκολεύεσαι να συννενοηθείς;

Υπάρχουν γενικά – όλοι μας ανεξαιρέτως το έχουμε βιώσει – άνθρωποι που προσπαθούν να μειώσουν την αξία και το έργο μας και σε κάθε επίπεδο. Μιλάνε συχνά πίσω από την πλάτη μας, ειρωνεύονται, βγάζουν φήμες, ψευτιές και διπρόσωπες συμπεριφορές – χωρίς να ξέρουν – και χωρίς να έχουν αμερόληπτη κρίση και ικανότητα αξιολόγησης των άλλων καθώς και των συνθηκών που έχουν διαφορφωθεί στο κοινωνικό και ιστορικό μας συγκείμενο. Ιδανικά θα ήθελα οι άνθρωποι να μπορούσαμε να είμαστε λιγότερο αυστηροί με τους άλλους (δεν βγάζω τον εαυτό μου απ’ έξω), αλλά και με τον εαυτό μας, περισσότερο ανθρώπινοι, αλληλέγγυοι, γιατί όλοι πράττουμε τα καλά και τα άσχημα μας. Είμαστε πλασμένοι να βαδίζουμε στους δρόμους της δικής μας, μοναδικής εξελικτικής πορείας. Σε κάθε περίπτωση, πιστεύω πως κανείς δεν μπορεί να σταθεί εμπόδιο στα όνειρα μας. Μόνο ο εαυτός μας. Επίσης, προσωπικά δεν με ενδιαφέρει, ούτε το να προσπαθήσω να αλλάξω την άποψη που έχει διαμορφώσει κάποιος για μένα, ούτε το να αρέσω σε όλους.

Στην Ελλάδα συναντάμε καταπληκτικούς καλλιτέχνες, τι είναι αυτό που λείπει όμως και δυσκολεύονται αυτοί οι άνθρωποι να εξελιχθούν επαγγελματικά και δεν μιλάω για την κρίση, άλλωστε ανέκαθεν η Τέχνη είχε κρίση. 

Η άποψη που λέει πως η Τέχνη είναι για λίγους και εκλεκτούς, ίσως και να είναι σωστή, σε μεγάλο βαθμό, όταν αναφερόμαστε στην κατηγορία του συλλέκτη – αγοραστή έργων τέχνης. Πράγματι, οι συλλέκτες, οι άνθρωποι που έχουν την δυνατότητα να διαθέσουν υψηλά ποσά προκειμένου να αποκτήσουν ένα έργο τέχνης που ποθούν είναι λίγοι και εκλεκτοί. Οι καλλιτέχνες, από την άλλη, είναι και πολλοί σε αριθμό και η ποιότητα του καλλιτεχνικού τους έργου ποικίλει. Μπορεί να μην αρέσει σε πολλούς, όμως δεν είναι όλοι οι καλλιτέχνες το ίδιο, δεν απογειώνουν όλοι την Τέχνη και δεν έχουν όλοι αυτή την εκλεκτή μαγιά που μπορεί να χαράξει ανεξίτηλο το όνομα τους στην Ιστορία της Τέχνης. Σε κάθε περίπτωση, θεωρώ πως όσοι καλλιτέχνες το προσπαθούν πολύ και σε κάθε επίπεδο, δεν χάνονται και βρίσκουν πάντα τον τρόπο. Αρκεί να έχουν και τις κατάλληλες γνωριμίες σαφώς που μπορούν να τους υποστηρίξουν και να τους πάνε παραπέρα (συνήθως την αριστοκρατία του πνεύματος ή του χρήματος ή και τα δύο μαζί). Τέλος, ο κάθε άνθρωπος είναι ελεύθερος να αγαπά όποιο έργο μιλάει στην καρδιά του.

Ο έρωτας μου με ένα έργο τέχνης είναι κατά κανόνα κεραυνοβόλος…

Τι είναι αυτό που σε συναρπάζει σε ένα έργο τέχνης;

Ο έρωτας μου με ένα έργο τέχνης είναι κατά κανόνα κεραυνοβόλος. Όλα κρίνονται στο δευτερόλεπτο, στο πρώτο βλέμμα, που είναι κι εκείνο το πιο αγνό. Συχνά η αιτία για τον έρωτα αυτό δεν μπορεί να εξηγηθεί με βάση τους κανόνες της λογικής, αλλά πατά στις λεπτές χορδές του συναισθήματος. Πάντως, διακρίνω τις τυχόν αντιγραφές και σίγουρα βρίσκω σπουδαία αξία την πρωτοτυπία σε ένα έργο σε συνδυασμό με την άρτια (για μένα πάντα) τεχνική του απόδοση. Μ’ αρέσουν σχεδόν όλα τα ρεύματα, από την αφαίρεση και τον εξπρεσιονισμό, μέχρι και την pop-art και τον φωτορεαλισμό. Βρίσκω πολυφορεμένη και συχνά επίπεδη την εννοιολογική τέχνη και έχω βαρεθεί να βλέπω γυμνά γυναικεία στήθη, αιδοία και οπίσθια από γυναίκες καλλιτέχνες που κάνουν performance

Πες μας πέντε Έλληνες νέους καλλιτέχνες που κατά την γνώμη σου θα ήταν ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε την δουλειά τους και την εξέλιξη τους. 

Δυσκολεύομαι να απαντήσω σε αυτό το ενδιαφέρον κατά τα άλλα ερώτημα, καθώς βρίσκω πως αν αναφέρω μόνο πέντε θα αδικήσω κάποιους άλλους. Επίσης, κυρίαρχο ρόλο στο να επιλέξω αυτούς τους συγκεκριμένους καλλιτέχνες και να τους ορίσω “σπουδαίους εν εξελίξει”, διαδραματίζει, μεταξύ άλλων, το κριτήριο “προσωπικό γούστο”. Και ο κάθε άνθρωπος έχει το δικό του προσωπικό γούστο που έχει διαμορφωθεί ενόψει της κυριαρχίας των πολυεπίπεδων, μεταβλητών και μη, συστατικών που συνθέτουν και ορίζουν την πραγματικότητα μας και την αντιληπτική – ερμηνευτική ικανότητα μας για τον έξω κόσμο και εμάς. Αντ’ αυτού, θα έλεγα πως στηρίζω τους καλλιτέχνες με τους οποίους έχω συνεργαστεί και συνεχίζω να συνεργάζομαι και θα ήθελα ο κόσμος, το φιλότεχνο κοινό, μέσω των εκθέσεων μας, να τους παρακολουθεί και να τους ενθαρρύνει.

Ποια είναι τα επόμενα επαγγελματικά σου σχέδια;

Στις 22 του Οκτώβρη εγκαινιάζεται στην γκαλερί Myro στη Θεσσαλονίκη, η ομαδική εικαστική έκθεση που επιμελούμαι, με μικρών διαστάσεων έργα (ξεκινούν από 20 cm) που φέρει τον τίτλο “Miniatures Vol.II”. Εν συνεχεία, τον Νοέμβριο, θα πραγματοποιηθεί η έκθεση που ετοιμάζω με θέμα το Trafficking και ακριβή τίτλο “Trafficking • Eμπορία Ανθρώπων” στην γκαλερί ArteVisione στην Αθήνα. Στις εκθέσεις συμμετέχουν με έργα τους αξιόλογοι καλλιτέχνες, ήδη καταξιωμένοι στον χώρο της Τέχνης, αλλά και νεότεροι και είναι χαρά μου το να συνεργάζομαι μαζί τους.

Η άποψη που λέει πως η Τέχνη είναι για λίγους και εκλεκτούς, ίσως και να είναι σωστή, σε μεγάλο βαθμό, όταν αναφερόμαστε στην κατηγορία του συλλέκτη – αγοραστή έργων τέχνης. Πράγματι, οι συλλέκτες, οι άνθρωποι που έχουν την δυνατότητα να διαθέσουν υψηλά ποσά προκειμένου να αποκτήσουν ένα έργο τέχνης που ποθούν είναι λίγοι και εκλεκτοί

Τι λατρεύεις στην ζωή σου;

Λατρεύω…να κοιτάζω για ώρες τον ουρανό και τα δέντρα, αλλά και να ψάχνω αστέρια την στιγμή που σβήνουν. Λατρεύω…τις σοκολάτες με αμύγδαλο, τα παιδιά, τις γάτες, τον κινηματογράφο και τα ταξίδια με τον αγαπημένο μου, τους χαρούμενους και δημιουργικούς ανθρώπους, τις νέες ιδέες, το ρίσκο και τις προκλήσεις! Και άλλα κρυφά που δεν μπορώ να πω!

 

 

Από την Έκθεση “Προσεγγίζοντας την Τυφλότητα”

Ακολουθεί σύντομο Βιογραφικό:

Η Νικολένα Καλαϊτζάκη σπούδασε “Ιστορία & Αρχαιολογία” στην Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με ειδίκευση στην ‘’Αρχαιολογία & Ιστορία της Τέχνης’’. Στη συνέχεια, έλαβε εξειδικευμένη επιμόρφωση στην ‘’Πολιτιστική Επιχειρηματικότητα’’ καθώς επίσης και στην ‘’Διοίκηση Πολιτισμικών Μονάδων’’ (ΕΚΠΑ). Είναι πτυχιούχος του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών “Σύγχρονες Δημοσιογραφικές Σπουδές” του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (MΑ), όπου υπήρξε Υπότροφος Αριστείας καθόλη την διάρκεια των σπουδών της. Στόχος της είναι η ακαδημαϊκή καριέρα διαμέσω της εκπόνησης του διδακτορικού της παράλληλα με την διοργάνωση εικαστικών εκθέσεων που είναι η μεγάλη της αγάπη. Με πλούσια δράση, από τα 22 της χρόνια, ως σήμερα, έχει εργαστεί ως επιμελήτρια εκθέσεων σε σημαντικούς πολιτισμικούς φορείς, μουσεία και οργανισμούς της χώρας και ως ανεξάρτητη επιμελήτρια σε συνεργασία με διάφορες γκαλερί και χώρους πολιτισμού, δήμους και περιφέρειες. Από τον Φεβρουάριο του 2019 είναι μέλος της AICA Ελλάδος.